سردار ايراني و رهبر سياه‌جامگان (137 ـ 100 ه‍ .ق.)

در حوالی اصفهان زاده شد. نامش بهزادان بود و وقتي مسلمان شد، ابومسلم نام گرفت. 17 سال داشت كه به كوفه رفت و با برخي از اصحاب امام جعفر صادق

ارتباط برقرار كرد. سپس به مكه رفت و در آنجا از سوي ابراهيمِ امام، رئيس عباسيان و مخالفان بني‌اميه، به خراسان اعزام شد تا مردم نواحي شرقي ايران را به شورش بر ضد امويان فراخواند و رهبري آ‌ن‌ها را به‌دست گيرد. ابومسلم دستور داده بود همه‌ي پيروانش لباس سياه بپوشند. به اين سبب، به سياه‌جامگان مشهور شدند. او با سپاهي كه گرد آورد، از خراسان به عراق لشكر كشيد و در نزديكي كوفه، در جنگ با مروان حمار، آ‌خرين خليفه‌ي اموي، او را شكست داد. به اين ترتيب، حكومت سلسله‌ي بني‌اميه پايان يافت. با سقوط بني‌اميه، بني‌عباس به قدرت رسيدند و ابومسلم از سوي آنان، فرمان‌رواي خراسان و نواحی مركزی ايران شد. پس از چند سال، منصور دوانيقي خليفه شد. او نخست ابومسلم را فرمان‌رواي مصر و شام كرد؛ ولي چندي نگذشت كه تصميم گرفت او را از ميان بردارد. به اين سبب، ابومسلم را به قصر خود دعوت كرد و با حيله‌گري او را كشت. ابومسلم شخصيت عجيبي داشت. از خون ريختن و قتل‌عام مردم پروا نمي‌كرد. هنگامي كه مردم بخارا شورش كردند، آ‌ن‌ها را سركوب كرد و دستور داد شهر را به آتش بكشند. يك بار هنگامي كه با همراهان و طرفداران خود قصد حج كرد، عرب‌هاي سر راه از ترس او كوچ كردند. به‌همين دليل، امام صادق دعوت ابومسلم را براي جنگ با بني‌اميه قبول نكرد. با اين حال، در خراسان عده‌اي از پيروان ابومسلم، او را همچون امام قبول داشتند و فرقه‌اي به نام ابومُسلميّه به‌وجود آوردند. بعدها نيز كتابي به نام ابومسلم‌نامه درباره‌ي او نوشته شد.